Status: Wkb is vanaf 2024 ingegaan (in stappen)

De Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) is vanaf 1 januari 2024 in werking getreden en wordt gefaseerd ingevoerd. De eerste fase richt zich op nieuwbouw van eenvoudige bouwwerken, zoals eengezinswoningen en kleinere bedrijfspanden. Deze gefaseerde invoering biedt betrokken partijen de kans om ervaring op te doen met de nieuwe werkwijze voor toezicht in de bouw.

 

 

 

 

Doel: minder gebreken bij nieuwbouw en verbouw

Het hoofddoel van de Wkb is het verminderen van bouwfouten en gebreken bij zowel nieuwbouw als verbouw. Het kabinet wil hiermee de kwaliteit van bouwwerken verbeteren door bouwbedrijven te stimuleren hun werk nauwkeuriger te controleren. Hierdoor wordt ook het werk van onafhankelijke controleurs, de zogenaamde kwaliteitsborgers, efficiënter en sneller.

Nieuwe wet: strenger bouwtoezicht en een betere aansprakelijkheidsregeling

De Wkb introduceert strenger bouwtoezicht en een betere aansprakelijkheidsregeling voor aannemers.
De belangrijkste veranderingen zijn:
  • Onafhankelijke kwaliteitsborgers controleren of een gebouw aan de wettelijke technische eisen voldoet.
  • Aannemers zijn verantwoordelijk voor de gevolgen van alle door hen veroorzaakte gebreken.
  • Aannemers moeten klanten informeren over hun verzekeringen tegen faillissement en risico’s op schade en gebreken.
  • Klanten kunnen 5% van het bouwbedrag parkeren bij de notaris totdat alle gebreken zijn verholpen.
  • Gemeenten kunnen de bouw stilleggen bij geconstateerde problemen door kwaliteitsborgers of de gemeente zelf.

Proefdraaien met een kwaliteitsborger

Voorafgaand aan de volledige invoering van de Wkb, zijn er al verschillende proefprojecten uitgevoerd. Zo heeft de gemeente Delft de nieuwe regelgeving getest tijdens de bouw van het Grachtenhuis. Hierbij waren diverse partijen, waaronder een architect, aannemer, kwaliteitscontroleur en een gemeentelijke vertegenwoordiger, betrokken om de praktische toepassing van de Wkb te evalueren.

Doel Wet kwaliteitsborging

Het doel van de Wkb is de bouwkwaliteit te verbeteren door de toetsing van bouwtechnische eisen tijdens het bouwproces op de bouwplaats zelf te laten uitvoeren door onafhankelijke kwaliteitsborgers.

Teksten van de Wet kwaliteitsborging

De volledige teksten van de Wet kwaliteitsborging en het Besluit kwaliteitsborging zijn te vinden in het dossier 34 453 van de Tweede Kamer.

Gefaseerde invoering van de wet

Eerst bouwwerken in laagste risicoklasse.

Vanaf 1 januari 2024 geldt de Wkb voor nieuwe bouwwerken in gevolgklasse 1, zoals eengezinswoningen en kleine bedrijfspanden.

Gevolgklasse 1 is een classificatie binnen de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) die betrekking heeft op bouwwerken met een laag risicoprofiel. Dit omvat voornamelijk eenvoudige en minder complexe bouwprojecten zoals eengezinswoningen, kleine bedrijfspanden en andere vergelijkbare gebouwen. Bouwwerken in gevolgklasse 1 worden als minder risicovol beschouwd omdat de mogelijke gevolgen van eventuele bouwfouten of gebreken relatief beperkt zijn. Deze classificatie wordt gebruikt om de gefaseerde invoering van de Wkb te organiseren, waardoor bouwbedrijven en gemeenten eerst ervaring kunnen opdoen met het nieuwe stelsel bij minder complexe projecten voordat het wordt uitgebreid naar bouwwerken met hogere risico’s.

Bouwwerken in hogere risicoklassen

Na evaluatie van de eerste fase worden bouwwerken in hogere risicoklassen opgenomen. Dit betreft onder andere bibliotheken, onderwijsgebouwen, voetbalstadions en ziekenhuizen.

Overgangsrecht lopende zaken

Vergunningen die voor 1 januari 2024 zijn aangevraagd, blijven onder het oude stelsel vallen. Dit geldt ook voor lopende bezwaar- en beroepsprocedures.

Onherroepelijke vergunning

Verleende onherroepelijke vergunningen zijn doorgaans niet meer te wijzigen, tenzij een wijziging wordt doorgevoerd, wat dan onder het nieuwe stelsel valt.

Versterkte positie opdrachtgever bouwproject

De Wkb versterkt de positie van opdrachtgevers door aanpassingen in het Burgerlijk Wetboek, zoals aansprakelijkheid na oplevering en de 5%-regeling.

Leges

Gemeenten mogen geen kosten in rekening brengen voor het niet te wijzigen deel van een vergunning, omdat dit geen werkzaamheid onder de leges betreft.

Aannemingsovereenkomst en het stelsel van kwaliteitsborging

Het stelsel van kwaliteitsborging geldt voor alle bouwactiviteiten waarvoor een aannemingsovereenkomst is gesloten, en ook voor particuliere zelfbouwers bij bouwwerken in gevolgklasse 1.

Bouwveiligheidsplan in relatie tot de Wet kwaliteitsborging

Bij de inwerkingtreding van de Omgevingswet is een veiligheidsplan verplicht voor bouw- en sloopwerkzaamheden, inclusief een veiligheidscoördinator en een risicomatrix.

Wkb en Bbl

Het Besluit kwaliteitsborging wijzigt het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) en versterkt het toezicht op de bouwkwaliteit door een uitgebreide toets tijdens de bouw en bij oplevering. Het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) is een onderdeel van de Omgevingswet en bevat de technische bouwvoorschriften waaraan bouwwerken in Nederland moeten voldoen. Het Bbl stelt eisen op het gebied van veiligheid, gezondheid, bruikbaarheid, energiezuinigheid en milieu. Deze voorschriften zijn bedoeld om ervoor te zorgen dat gebouwen veilig, duurzaam en gebruiksvriendelijk zijn voor bewoners en gebruikers. Het Bbl vormt de basis voor de toetsing en handhaving van bouwkwaliteit en wordt nauwkeurig gevolgd en gecontroleerd in het kader van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb)

Verschillende categorieën bouwactiviteiten

In het nieuwe stelsel zijn er drie categorieën van bouwactiviteiten:

  1. Vergunningplichtig.
  2. Meldingsplichtig.
  3. Vergunning- en meldingsvrij.

Werkwijze meldingsplichtige technische bouwactiviteit

Voor meldingsplichtige bouwwerken moet een bouwmelding en gereedmelding bij het bevoegd gezag worden ingediend.

Vergunningvrije gevallen technische bouwactiviteit

Bouwactiviteiten die onder het oude recht vergunningvrij waren, blijven dat ook onder het nieuwe stelsel van kwaliteitsborging.

 

Proefproject starten voor verbouw

Gemeenten, aannemers en architecten kunnen proefprojecten starten voor verbouw, waarbij gewerkt wordt volgens de regels van de Wkb, inclusief risicobeoordeling en toezicht door een onafhankelijke kwaliteitsborger.

Kwaliteitsborging Stappenplan

Het proces van kwaliteitsborging begint nadat we de opdracht hebben ontvangen.

  1. Toetsing aan bouwtechnische en constructieve eisen: Onze eerste stap is het grondig toetsen van de bouwtechnische en constructieve stukken aan de specifieke eisen zoals vastgesteld in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Dit omvat een diepgaande analyse om ervoor te zorgen dat het voorgestelde bouwwerk aan alle wettelijke voorschriften voldoet.
  2. Uitvoeren van een risicoanalyse en opstellen van een borgingsplan: Vervolgens wordt een gedetailleerde risicoanalyse uitgevoerd en wordt een borgingsplan opgesteld. Dit borgingsplan fungeert als een leidraad voor het toezicht dat onze kwaliteitsborger zal uitvoeren gedurende het bouwproces.
  3. Toezicht tijdens het bouwproces: Tijdens dit toezicht wordt gelet op de naleving van de voorschriften en worden eventuele afwijkingen geregistreerd en benoemd.
  4. Bewijslast van de aannemer: Daarnaast wordt van de aannemer verwacht dat deze bewijslast aanlevert om de conformiteit met de voorschriften aan te tonen.
  5. Documentatie en presentatie na voltooiing: Ten slotte, nadat het bouwwerk is voltooid, wordt gezamenlijk met het bevoegd gezag de gerealiseerde kwaliteit gedocumenteerd en gepresenteerd via het dossier bevoegd gezag.
  6. Gerechtvaardigd vertrouwen: Op basis hiervan wordt een gerechtvaardigd vertrouwen uitgesproken dat het bouwwerk volledig voldoet aan alle gestelde eisen en normen. Dit proces waarborgt niet alleen de kwaliteit van het eindproduct, maar biedt ook transparantie en zekerheid aan alle betrokken partijen.
 
achtergrond-element-oranje